Bij de verkiezingen van dinsdag 25 mei 2010 doet de unieke situatie zich voor, waarbij het heel politiek spectrum van Suriname dan in de wippositie zit. De voorspellingen zijn dat de twee grote blokken, namelijk het Nieuw Front (NF) en de Megacombinatie (MC), elk in hun eentje niet de meerderheid zullen halen om de regering te kunnen vormen. De Megacombinatie en het Nieuw Front zitten met zo’n uitslag – samen met de overige partijen die een zetel zullen behalen – in de wippositie. De vraag echter is: wie wipt wie? Bestuurssocioloog August Boldewijn en politiek analist Hardeo Ramadhin geven samen met Pertjajah Luhur topper Max Ghazi een uiteenzetting van de mogelijkheden die zij voorzien.

KTPI koploper
Het Surinaams politiekspectrum kent al decennialang het fenomeen van ‘wippositie’. Zonder een bepaalde politieke partij kan dan geen meerderheid gevormd worden voor een kabinetsformatie. Eenmaal de formatie een feit is komen gaandeweg de regeerperiode veel meer  partijen in een wippositie, omdat zonder hun verdere steun het kabinet dan uiteen valt. Zaken afdwingen vanuit die wippositie, wat bekend staat als de chantage- politiek, is een van de negatieve kanten die dan in het oogspringen bij Ramadhin en Boldewijn. De huidige regeercoalitie als voorbeeld nemend geeft Boldewijn aan dat zowel AC als PL de afgelopen periode duidelijk hebben laten zien nogsteeds in die wippositie te zitten. Met hun 2 zetels vindt Ramadhin dat ook de SPA, hetzij in mindere mate, die wippositie nog steeds inneemt.
 

De Nieuw Front leiders Ramdien Sardjoe en Ronald Venetiaan waren verrast toen in 2007 tijdens de jaardag van de Pertjajah Luhur plotseling hun oude strijdmaker Willy Soemita op het podium verscheen. Binnenmonds was er alleen maar een lach bij Paul Somohardjo te merken. De verkiezingen van 25 mei 2010 kunnen heel wat verrassingen met zich mee brengen en kan iedereen die wippositie gaan innemen, vinden August Boldewijn en Hardeo Ramadhin

Het is de KTPI geweest die haast vanaf de eerste verkiezingen tot en met de coup van 1980 de wippositie heeft ingenomen. Zonder de KTPI was voor zowel de VHP als de NPS van toen, geen regeringsformatie mogelijk. Na de algemene geheime en vrije verkiezingen van 1987 zijn de kaarten anders gaan liggen en zelfs in de politieke combinatie die met hun meerderheid de regering zouden moeten gaan vormen,  namen partners de wippositie in. De eerste jaren na 1987 is volgens de politiek analist geen sprake geweest van een wippositie op het politiek veld. NF haalde voldoende meerderheid om alleen de regering te kunnen vormen.
 

Jules Wijdenbosch had er volgens de politicus Max Ghazi beter aan gedaan niet bij de NDP aan te sluiten. Wijdenbosch zou dan met zijn DNP- 2000 in staat zijn alle ontvreden NDP- ers en NPS- ers naar zich toe te trekken en zo 10 zetels op 25 mei 2010 binnenslepen.

Het fenomeen begon zich in 1996  weer voor te doen toen het NF met de 24 zetels die ze hadden partners moest zoeken om een regering te kunnen vormen. …….Tot op het moment van de uittreding  van de KTPI en 5 VHP parlementariërs uit het NF, hadden de Pendawa Lima van Paul Somohardjo en DA’91 van Winston Jessurun in 1996 de wippositie. De KTPI en de 5 uitgetreden VHP-ers wipten toen DA’91 en Pendawa Lima uit de wippositie.
 
Haast elke partij die toen de ondersteuning gaf aan het kabinet Wijdenbosch/ Radhakishun kwam na de regeringsformatie  in die wippositie te verkeren. De vroegtijdige uittreding van de HPP en PVF uit de regering Wijdenbosch versterkte de wippositie van andere partners.

In 2000 behaalde NF 33 zetels en was geen enkele partij daarbuiten in de wippositie, omdat ze alleen de regering konden vormen en verder ook nog ondersteuning kregen van de PVF om de president en de vicepresident in de assemblee te doen kiezen. Omdat geen der partijen in 2005 de meerderheid haalden, kwam voornamelijk A- Combinatie en Pertjajah Luhur in die wippositie.

Zonder hun zegen zou er geen regeringsformatie mogelijk zijn voor het Nieuw Front en ook de NDP kon een eventuele regering niet zonder AC en of PL vormen. De voorhoede spelers van de VHP en de NPS hebben namelijk principiële bezwaren tegen de voorhoede spelers van de NDP en  mede daarom is voorlopig geen samenwerking tussen deze drie mogelijk. “De wippositie van A Combinatie en Pertjajah Luhur” wordt in 2010 “sterker”, vindt Boldewijn. Ghazi is het oneens met Boldewijn en Rama-dhin en vindt dat het Nieuw Front ‘slapend’ de verkiezingen zal winnen en als grootste uit de bus zal komen. Voor de kabinetsformatie ziet echter ook Ghazi een samenwerking met andere partijen nodig, want niemand haalt die vereiste 26 zetels en zoals de kaarten nu liggen zal Suriname in 2010 voor de derde maal de president en de vice-president van het land in de Verenigde Volksvergadering kiezen. De KTPI kan in 2010 wellicht wederom in de wippositie komen, mits ze op z’n minst één parlementszetel halen, zegt Ramadhin.  

MC en NF
VHP, NPS, PL, SPA, NDP, KTPI, PALU, A-I en Middenblok zijn de partijen die in zowel in hu. respectieve combinatie verband als individueel kans maken voor een regeercoalitie.

Bij een evenveel zetelverdeling aan de Megacombinatie en het Nieuw Front kan een situatie gaan ontstaan waarbij ook gekeken zal worden naar een directe samenwerking tussen beide combinaties. De moeilijkheid zit er volgens Boldewijn echter in, dat voorlieden van de MC, op die van Palu na, ‘iets negatiefs’ hebben. Boldewijn zegt dat hij graag had gezien dat MC ‘aannemelijke voorhoede spelers’ had gezet, zodat na de verkiezingen de samenwerking met het NF een stukje vergemakkelijkt kon worden. Een andere moeilijkheid in de samenwerking tussen MC en NF zit in het beleid, vindt de socioloog verder. Hij verwacht dat MC een heel andere richting wil opgaan met het beleid, dan wat het NF tot nu toe heeft ‘getoond’. Ook zal een belangrijke obstakel gaan vormen welke van de twee combinaties bij een eventuele samenwerking de presidentskandidaat mag voordragen. Een MC/NF regering ziet ook Ramadhin niet zo makkelijk van de grond komen.

Boldewijn ziet vooral een probleem bij de achterban van de NPS tegen de voorhoede spelers van MC indien het NF en MC de coalitie zouden gaan vormen. “VHP is een beetje flexibel daarin, denk maar aan de uitspraak van Lachmon die zei dat als je in het water valt waarin er kaaimannen zijn, je met die kaaimannen gaat moeten kunnen leven.” Een stap terugdoen door de huidige voorhoede spelers van MC zou de toekomstige samenwerking gaan vergemakkelijken.

 Hij heeft graag dat net zoals in vele landen het geval is, politieke partijen bij de regeringsformatie het eerst eens moeten gaan worden over het te voeren beleid om  vervolgens te kijken wie welke posten toebedeeld zal worden en wie allemaal de topfuncties kunnen uitoefenen. 
 
Bij een samengaan van NF en MC na de verkiezingen zal een derde partij en of combinatie geen rol van betekenis hebben omdat deze twee samen reeds over een ruime meerderheid beschikken, zegt Ramadhin. “Maar op weg naar de verkiezingen kunnen nog zoveel dingen gebeuren en alles is nog koffiedik kijken”, benadrukt Boldewijn. Ramadhin noemt de spanningen in het NF en de SPA, de uittreding van de BVD en mogelijk andere partijen uit MC in het kader van de bewegingen die nu plaats hebben op het politiekveld. 

Elke combinatie mogelijk
Een regeercombinatie van MC met een van de NF partners behoort volgens Ramadhin en Boldewijn ook tot de mogelijkheden. Omdat van de VHP en de NPS niet verwacht wordt dat ze met de huidige leiding van MC wensen samen te werken, zou Pertjajah Luhur wel uit die combinatie kunnen stappen om de regering met de NDP verder te gaan vormen. “Maar je kan ook een regering MC- AC en PL krijgen”, voorspelt Ramadhin. Boldewijn laat veel afhangen van wie de wippositie in het NF zal innemen. “De VHP kan de regering niet bossen, de NPS ook niet”, vindt Ramadhin, vooral nu ze respectievelijk het vice-presidentschap en het presidentschap invullen.
 
De samenstelling van de kandidatenlijst zal volgens Boldewijn bepalend zijn als de PL in een sterkere wippositie kan komen na de verkiezingen. Het halen van parlementszetels is namelijk ook sterk afhankelijk van de verkiesbare plaatsen die een bepaalde politieke partij op de kandidatenlijst van de desbetreffende combinatie toebedeeld krijgt. “Als PL alleen de verkiezingen ingaat, zou dat beter voor ze uitkomen. Op eigen kracht kunnen ze een sterkere positie innemen in de assemblee”, vindt Boldewijn.

 Voor de politiek analist en de bestuurssocioloog staan nu al vast dat zowel het NF als de MC niet de 26 zetels zullen halen om alleen de regering te kunnen vormen. “Harde noten moeten gekraakt worden”, weet Boldewijn indien AC en MC de coalitie gaan vormen, want er is nog steeds een controverse tussen NDP-voorzitter Desi Bouterse en AC topper Ronnie Brunswijk.

De bundeling van de MC partijen en de oprichting van AC hebben volgens Ramadhin het NF in moeilijkheden gebracht. Het kiesstelsel dwingt tot bundeling, wat de NDP nu pas echt goed is gaan doen. AC kan volgens Boldewijn heel wat zaken aan hun achterban voorhouden om ze erop wijzen een belangrijke politieke factor te zijn en meer ondersteuning nodig te hebben voor verdere versterking van hun positie. Als voorbeeld noemt Boldewijn de Patamacca deal waarmee AC kan zwaaien naar de achterban en zeggen dat ze in het belang van de marrongemeenschap de hele deal hebben laten stopzetten.

Verwijzend naar 1996 geeft Ramadhin verder aan dat de NDP in staat is heel wat concessies te doen om een regering te vormen, zodat hun president of vicepresident gekozen kan worden. ‘Als MC alleen die zetels niet haalt gaan ze ook proberen heel wat kleine partijen een zodanig bod te doen dan ze met een klein aantal zetels heel wat ministeries en andere posten krijgen. Denk maar aan 1996; waar de KTPI in NF 3 ministeries kreeg, heeft Bouterse Soemita beloond met 5 ministeries.”

Ghazi over de zetelverdeling: “Is een geweldig moeilijke situatie op dit moment. Ik weet dat NF sterk is, maar zonder een PL zijn ze zwak. Maar ook zonder een NPS of zonder een VHP is de PL zwak. Dus iedereen is zwak, want ook MC heeft een partner nodig.” De politicus ziet MC steken op ongeveer 20 zetels terwijl NF op z’n minst de 23 zetels zal consolideren. “Als Bosje niet bij MC was gegaan, had hij een heel sterke positie in 2010 en zou zeker met 10 zetels binnen kunnen komen”, voorspelt hij verder. De politieke toekomst van het NF ziet er volgens hem goed uit, mits ze in de huidige vorm verder gaan. “Je kan liever nu met elkaar praten over hoe verder  dan tot een later stadium te wachten”, adviseert Ghazi de NF leiders over eventuele voortzetting van de samenwerking en het glad strijken van eventuele plooien die er in die samenwerking zijn.

 Middenblok/ Alternatief- I
“Ik ben bang van niet”, reageert de bestuurssocioloog op de vraag als de president en de vice-president toch nog in de assemblee gekozen kunnen worden. Boldewijn vindt dat de positie van het Middenblok, inclusief Alternatief- I (A-I), niet onderschat moet worden. “Men praat alleen over MC en NF. Men zou zich aardig daarin kunnen ver-gissen”vindt de bestuurssocioloog verder. Er kan volgens hem straks ook een situatie zijn, waarbij zowel MC als het NF en Middenblok/ A-I nagenoeg hetzelfde aantal zetels hebben. “Iedereen staat dan in die wippositie” vindt Boldewijn. Een coalitie tussen MC en Middenblok/ A-I of tussen NF en Middenblok/ A-I is volgens Ramadhin ook dik mogelijk.

 A-Combinatie
De positie van A-Combinatie wordt na 25 mei 2010 verder versterkt. Daar zijn zowel Ramadhin als Boldewijn en Ghazi het met elkaar eens. “Ze zijn behoorlijk in staat de mensen te organiseren”, weet Boldewijn over AC. Een groei voor AC zit er ook volgens Ramadhin sterk erin. De politiek analist schat dat AC ongeveer drie zetels erbij krijgt.  Ze hebben er nu vijf. “En broer onderschat dat ding niet. Als je zeven zetels en meer hebt kan je met een presidents- en een vicepresidentskandidaat komen”, wijst Ramadhin op de plaats die AC straks kan gaan innemen. Een eventuele samenwerking tussen AC en MC ziet Boldewijn niet zo gemakkelijk zitten. “Die onderhandeling kan wel lang duren, want MC heeft wel een beleid, maar AC niet”, vindt de bestuurssocioloog verder.

 Rol districts- en ressortsraden
Dat geen van de partijen en of combinaties alleen de gekwalificeerde meerderheid van 34 zetels zullen halen om de president en de vice- president in het parlement te doen kiezen verplicht volgens Boldewijn de politieke organisaties om op een verantwoorde wijze hun districts- en ressortraadskandidaten ( dr- en rr) te laten kiezen. “Je kan niet meer iemand vanuit een borreltafel vragen om dr of rr lid te worden”, vindt de bestuurssocioloog. De dr- en rr- leden van na 25 mei 2010 moeten hun verantwoordelijkheid goed kennen, goed op de hoogte zijn van actuele politieke zaken en goede kennis bezitten van allerhande wettelijke regels. Boldewijn zegt de indruk te hebben dat politieke partijen te “lichtvaardig” over de rol van de dr- en rr leden omgaan.

Zoals de kaarten er nu liggen zijn zowel Boldewijn als Ramadhin van overtuigd dat de meeste dr- en rr zetels naar de MC gaan. Boldewijn wijst naar de vele activiteiten van MC op districts- en ressortraads-niveau op dit moment. “Maar je kan een situatie krijgen dat je bijvoorbeeld als MC een meerderheid in de VVV hebt, maar geen meerderheid aan DNA zetels. Wat gaat er dan gebeuren. De grondwet voorziet daarin niet dus moet je verzekerd zijn van ook een DNA meerderheid.”

Het fenomeen van overloperij zal je volgens de bestuurssocioloog bij de regeringsformatie  en bij de stemming in de VVV ook kunnen hebben. “Partijleidingen hebben geen goede controle op hun leden die in de VVV zitten en de dr- en rr leden worden vaak aan hun lot overgelaten”, geeft  Boldewijn verder aan om aan te duiden wat de rol van de VVV kan gaan worden straks.

Ook Ghazi vindt dat dr- en rr-leden hun verantwoordelijkheid goed moeten kennen en weten op wie ze hun stem uitbrengen in de VVV. Daarvoor moeten politieke partijen hen wijzen op hun verantwoordelijkheid. De politicus vindt dat de coalitie in de huidige formatie de verkiezingen in moet gaan, zodat optimaal verkiezingsresultaat gehaald kan worden en eventuele gang naar de VVV niet hoeft.-. Bron DWT (Eric Mahabier)